Teoria wychowania fizycznego

Wykłady (14 godzin)

1. Teoria wychowania fizycznego, jej przedmiot, treści funkcje w programie studiów. Kultura fizyczna – geneza, zakres i znaczenie pojęcia (2 godziny).

2. Formy uczestnictwa w kulturze fizycznej (2 godziny).

3. Powody, przejawy i uwarunkowania aktywności fizycznej i ich związek z wychowaniem fizycznym. Cywilizacyjne zmiany wynikające z postmodernistycznych przemian w obrębie wzorców kultury fizycznej a edukacja fizyczna (2 godziny).

4. Ewolucja celów wychowania fizycznego: od koncepcji: „wychowania ciała” poprzez koncepcję „wychowania poprzez ćwiczenie ciała” do koncepcji „wychowania w trosce

o ciało” (2 godziny).

5. Cechy programowe humanistycznej (pedagogicznej) koncepcji wychowania fizycznego: edukacja permanentna, podmiotowość, intelektualizacja, autoedukacja, prospekcja, humanizacja (2 godziny).

6. Struktura procesu kształcenia i wychowania fizycznego w świetle zasad skutecznego działania. Rozpoznanie, przewidywanie, programowanie, wykonawstwo i ocena efektów. Sposoby zbierania informacji o uczniu i klasie (4 godziny).

7. Teoretyczne i empiryczne przesłanki procesu kształcenia i wychowania fizycznego. Prawa wyjaśniające mechanizmy oddziaływania na ciało i osobowość wychowanka w procesie edukacji fizycznej (4 godziny).

8. Teoretyczne przesłanki fizycznego kształcenia. Funkcje aktywności fizycznej w ontogenezie. Przesłanki empiryczne dotyczące doraźnego kształtowania ciała (fizycznego kształcenia ). Ruch jako czynnik rozwoju (2).

9. Teoretyczne przesłanki fizycznego wychowania. Definicje oraz struktura postaw. Postawa prosomatyczna jako efekt skutecznego oddziaływania na sferę emocjonalno-wolicjonalną wychowanka w procesie wf (2 godziny).

10. Teorie dotyczące kształtowania i zmian postaw (prawo efektu E. L. Thorndike’a, teoria równowagi poznawczej F. Heidera, teoria dysonansu poznawczego L. Festingera, teoria reaktancji (oporności psychologicznej) J. W. Brehma, teoria własnej skuteczności A. Bandury) i wynikające z nich wskazówki dla praktyki wychowania fizycznego (2 godziny).

11. Metody oddziaływań wychowawczych i możliwości ich zastosowań w procesie fizycznego wychowania. Rodzaje metod wychowawczych, ich skuteczność i wyznaczniki doboru (4 godziny).

OSOBA ODPOWIEDZIALNA ZA KARTĘ: Grażyna Kosiba

WYMAGANIA WSTĘPNE

Studenci, biorący udział w zajęciach semestru szóstego, powinni wykazać się znajomością podstawowych zagadnień zrealizowanych w programie studiów przedmiotów, takich jak teoria wf (semestr I), pedagogika, psychologia, historia kultury fizycznej.

CELE ZAJĘĆ

1) Wprowadzenie studenta w obszar zjawisk i pojęć charakteryzujących kulturę fizyczną, ukształtowanie jego poglądów na istotę i cele wychowania fizycznego oraz ukazanie miejsca i funkcji tego procesu w systemie powszechnej edukacji i obszarze kultury fizycznej.

2) Uporządkowanie wiedzy zdobytej przez studenta podczas studiów z uwzględnieniem teorii i praw naukowych wyjaśniających mechanizmy oddziaływania środkami fizycznymi na organizm oraz środkami pedagogicznymi na osobowość wychowanka w procesie edukacji fizycznej.

3) Przygotowanie studenta do efektywnej pracy we współczesnej szkole poprzez ukształtowanie u niego pozytywnej postawy wobec

zawodu nauczyciela.

WYKŁADY

1: Teoria wychowania fizycznego jako przedmiot nauczania w programie studiów i dyscyplina nauki. Funkcje: deskryptywna, eksplanacyjna, prognostyczna i aplikacyjna teorii wychowania fizycznego. Miejsce teorii wychowania fizycznego w systemie nauk o człowieku.

2: Genealogia i rozwój pojęcia kultura. Związek kultury fizycznej z kulturą globalną. Kultura fizyczna – treść i struktura. Aksjologicznie neutralne i wartościujące definicje kultury fizycznej.

3: Początki zachowań człowieka w dziedzinie kultury fizycznej. Wartości ciała jako wyznacznik aktywności człowieka w kulturze fizycznej. Kryteria kultury fizycznej człowieka.

4: Formy uczestnictwa w kulturze fizycznej i ich społeczny zasięg.

Wychowanie fizyczne jako przekaz dorobku kultury fizycznej z pokolenia na pokolenie oraz przygotowanie do uczestnictwa w różnych jej formach.

5: Ewolucja celów wychowania fizycznego: od koncepcji: „wychowania ciała” poprzez koncepcję „wychowania poprzez ćwiczenie ciała” do koncepcji „wychowania w trosce o ciało”.

6: Cechy programowe humanistycznej (pedagogicznej) koncepcji wychowania fizycznego: edukacja permanentna, podmiotowość, intelektualizacja, autoedukacja, prospekcja, humanizacja.

7: Teoretyczne i empiryczne przesłanki procesu kształcenia i wychowania fizycznego. Prawa wyjaśniające mechanizmy oddziaływania na ciało i osobowość wychowanka w procesie edukacji fizycznej.

ĆWICZENIA

1: Struktura procesu kształcenia i wychowania fizycznego w świetle zasad skutecznego działania. Rozpoznanie, przewidywanie, programowanie, wykonawstwo i ocena efektów. Sposoby zbierania informacji o uczniu i klasie

2: Postawa prosomatyczna jako efekt skutecznego oddziaływania na sferę emocjonalno-wolicjonalną wychowanka w procesie wf. Teorie dotyczące kształtowania i zmian postaw.

3: Metody oddziaływań wychowawczych i możliwości ich zastosowań w procesie fizycznego wychowania. Rodzaje metod wychowawczych, ich skuteczność i wyznaczniki doboru

4: Podmiotowość w wychowaniu fizycznym. Pułapki podmiotowości. Priorytetowe cele, metody nauczania i wychowania w aspekcie podmiotowości wychowanka.

5: Problem intelektualizacji w wychowaniu fizycznym. Treści i sposoby przekazu, zdobywania i utrwalania wiedzy w procesie edukacji fizycznej. Przykłady międzyprzedmiotowych zagadnień w intelektualizacji ucznia w procesie wychowania fizycznego.

6: Wiek jako warunek różnicowania środków fizycznej edukacji. Kluczowe zmiany w ontogenezie motoryczności wieku szkolnego a możliwości efektywnego oddziaływania na sprawność fizyczną i ruchową ucznia. Aktywność fizyczna dzieci i młodzieży – badania i rekomendacje.

7: Dysharmonia między biologiczną naturą człowieka a tworzoną przez niego cywilizacją. Aktywność ruchowa jako czynnik rozwoju człowieka. Wpływ ruchu na poszczególne układy i narządy oraz skutki bezczynności ruchowej.

8: Płeć jako warunek różnicowania środków edukacji fizycznej. Społeczno-pedagogiczne oraz biologiczne aspekty koedukacji w wychowaniu fizycznym.

9: Efekty procesu kształcenia i wychowania fizycznego – pomiar i ocena. Przedmiot i metody pomiaru w kształceniu i wychowaniu fizycznym. Znaczenie samokontroli i samooceny w kształtowaniu u wychowanka całożyciowej troski o ciało.

10: Nauczyciel wychowania fizycznego jako podmiot stosunku wychowawczego. Stosunek wychowawczy, jego istota i komponenty.

11: Zmiana wizerunku nauczyciela wf w aspekcie ewolucji celów i istoty edukacji fizycznej. Standardy kształcenia nauczycieli wf w wybranych krajach Europy.

12: Różne formy komunikacji w szkole. Komunikacja między rodzicami a nauczycielami wychowania fizycznego. Komunikacja między nauczycielami wychowania fizycznego a gronem pedagogicznym. Specyfika komunikacji nauczycieli i uczniów w edukacji fizycznej.

13: Problemy współczesnego wychowania fizycznego. Kierunki modernizacji szkolnego systemu wf oraz bariery we wprowadzaniu współczesnych trendów oświatowych w szkolnym wychowaniu fizycznym. Reformy szkolnego systemu edukacji fizycznej.

OBCIĄŻENIE PRACĄ STUDENTA W SEMESTRZE

LITERATURA PODSTAWOWA:

1. Bukowiec M. — Wypisy do ćwiczeń z teorii wychowania fizycznego, AWF, Kraków, 2000.

2. Grabowski H. — Teoria fizycznej edukacji, WSiP, Warszawa, 1999.

3. Kosiba G. (red.) — Szkice z teorii i metodyki wychowania fizycznego, AWF, Kraków, 2003.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:

1. Kosiba G. — Doskonalenie i rozwój zawodowy nauczycieli wychowania fizycznego, AWF, Kraków, 2009.

2. Osiński W. — Teoria wychowania fizycznego, AWF, Poznań, 2011.

3. Pawłucki A. — Pedagogika wartości ciała, AWF, Gdańsk, 1996.

4. Przewęda R., Dobosz J. — Kondycja fizyczna polskiej młodzieży, AWF, Warszawa, 2003.

5. Kwiatkowska H. - Pedeutologia. Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa, 2008.